Πώς να επιβιώνεις σε μία άναρχη τάξη

«Μάθημα χωρίς ησυχία: Τι δεν σου έμαθαν ποτέ για τη διαχείριση τάξης»

Στέκεσαι μπροστά στην πόρτα της τάξης για μια στιγμή παραπάνω. Παίρνεις μια ανάσα. Λες μέσα σου «πάμε».

Μπαίνεις.

Ο θόρυβος σε χτυπάει πριν προλάβεις να πεις καλημέρα. Καρέκλες που σύρονται, φωνές που μπλέκονται, γέλια, πειράγματα. Στέκεσαι στο γνώριμο σημείο, μπροστά στον πίνακα.

«Παρακαλώ ησυχία».

Τίποτα.

«Ησυχία, παρακαλώ».

Σαν να μίλησες σε άδειο δωμάτιο. Κοιτάς τα παιδιά. Σε κοιτάζουν κι εκείνα. Όχι όλα. Κάποια συνεχίζουν επίτηδες, εσκεμμένη φασαρία το λέω εγώ. Σαν να δοκιμάζουν κάτι. Σαν να περιμένουν να δουν μέχρι πού θα πας.

Και τότε, μέσα σου, ψιθυρίζει εκείνη η φωνή που κανείς δεν σου έμαθε να αντιμετωπίζεις:

«Ωραία… και τώρα τι κάνουμε;»

Αν είσαι εκπαιδευτικός, ξέρεις ακριβώς αυτή τη στιγμή. Την έχεις ζήσει. Όχι μία φορά. Πολλές.

Και δοκίμασες τα πάντα.

• Να υψώσεις τη φωνή.

• Να απειλήσεις με συνέπειες που ούτε εσύ δεν πιστεύεις πια.

• Να δείξεις κατανόηση.

• Να μιλήσεις για συναισθήματα.

Και στο τέλος της μέρας, όταν κλείνει η πόρτα της τάξης, μένεις μόνος με μια ερώτηση που πονάει περισσότερο απ’ τον πονοκέφαλο:

«Τι δεν κάνω σωστά;»

Γυρίζεις σπίτι εξαντλημένος. Το σώμα βαραίνει, το κεφάλι βουίζει, η ψυχή δεν αντέχει άλλη ανθρώπινη επαφή. Και κάπου ανάμεσα σε καφέδες και σιωπές, ακούς την ίδια συμβουλή ξανά και ξανά, σαν έτοιμη συνταγή:

«Βάλε όρια». 

Και θέλεις να φωνάξεις:

Τι όρια; Πώς; Σε ποιον;

Γιατί κανείς δεν σου είπε ποτέ πώς βάζεις όρια σε μια τάξη που δεν αναγνωρίζει ούτε λογική ούτε συναίσθημα. Κι έτσι αρχίζουν οι ενοχές. Μήπως δεν είσαι αρκετός; Μήπως δεν κάνεις για αυτό; Μήπως φταις εσύ;

Σταμάτα να καταλαβαίνεις 

ξεκίνα να σταματάς την εξουθένωση.

🛑Αν εξηγήσεις τα συναισθήματά σου, κάποιοι θα τα χρησιμοποιήσουν εναντίον σου.

🛑Αν συγχωρήσεις, το βλέπουν ως αδυναμία.

🛑Αν υποχωρήσεις, σε πατάνε λίγο παραπάνω, έτσι, για σιγουριά.

Δεν φταις εσύ.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι είσαι κακός εκπαιδευτικός. Το πρόβλημα είναι ότι σου ζήτησαν να διαχειριστείς ανθρώπινες συμπεριφορές χωρίς να σου δώσουν τα εργαλεία. Σου έμαθαν να διδάσκεις ύλη, όχι να διαβάζεις ψυχές. Το πρόβλημα είναι ότι δεν σου έμαθαν παιδαγωγική ψυχολογία.

Και χωρίς αυτήν, σου ζητούν να διαχειριστείς διαφορετικούς τύπους προσωπικοτήτων… με εργαλεία που λειτουργούν μόνο σε συνεργάσιμους, ώριμους ενήλικες.

Με απλά λόγια:

Αυτά που σου έμαθαν λειτουργούν σε φυσιολογικές συνθήκες.

Και αυτό δεν το λέω εγώ  το λέει και η επιστήμη.

Σε πολλές περιπτώσεις δεν μιλάμε για κακή επικοινωνία.

Μιλάμε για απουσία ενσυναίσθησης.

Και η αλήθεια,  όσο σκληρή κι αν ακούγεται,είναι αυτή:

Όχι, δεν ανταποκρίνονται όλοι οι μαθητές στη λογική.

Όχι, δεν συγκινούνται όλοι από το συναίσθημα.

Υπάρχουν συμπεριφορικά μοτίβα, όχι διαγνώσεις, ούτε ταμπέλες που δεν «πιάνουν» ούτε από εξήγηση ούτε από κατανόηση. 

Παιδιά και έφηβοι των οποίων ο εγκέφαλος ακόμα διαμορφώνεται, που λειτουργούν παρορμητικά, που δοκιμάζουν εξουσία, που έμαθαν νωρίς ότι η υποχώρηση του άλλου είναι δύναμη.

Έρευνες δείχνουν ότι σε άτομα με χειριστικές συμπεριφορές, ο προμετωπιαίος φλοιός, το κομμάτι του εγκεφάλου που σχετίζεται με ενοχές και τύψεις είναι κυριολεκτικά υποενεργός.

👉 Άρα δεν μιλάμε για διάγνωση. Μιλάμε για συμπεριφορικά μοτίβα.

Και ναι:

υπάρχουν μαθητές που μαθαίνουν πολύ νωρίς να χειρίζονται.

Τα παιδιά αντιγράφουν ότι βιώνουν άλλωστε.

Γιατί η λογική και το συναίσθημα αποτυγχάνουν στην τάξη

Αν ένας μαθητής:

❌δεν νιώθει ενοχές

❌δεν επηρεάζεται από το πώς σε κάνει να νιώθεις

βλέπει την υποχώρηση ως αδυναμία

τότε:

🏋️οι συζητήσεις τον δυναμώνουν

⏳οι εξηγήσεις του δίνουν χρόνο

🔏η ενσυναίσθηση γίνεται εργαλείο εναντίον σου

Και εσύ… καταρρέεις από μέσα, γιατί κάνεις “ό,τι σου είπαν” και δεν δουλεύει.

Οπότε τι κάνεις εσύ;

Προσπαθείς να «συνεννοηθείς» με κάποιον που έχει διαφορετικό λειτουργικό σύστημα.

Σαν να ζητάς από Android να δουλέψει σαν iPhone.

Όχι, δεν είσαι ανίκανος. Απλώς αυτό δεν μπορεί να δουλέψει έτσι.

Η λύση είναι να μάθεις, πώς σκέφτεται αυτός που έχεις απέναντι σου και να παίξεις το παιχνίδι με τους σωστούς κανόνες.

Και ναι, επιβιώνεις.

Όχι επειδή είσαι υπερήρωας.

Αλλά επειδή, επιτέλους, έχεις τα σωστά εργαλεία.

Η λύση είναι να γίνεις σταθερός.

Να μάθεις ότι κάποιοι μαθητές καταλαβαίνουν μόνο τρία πράγματα:

Πώς μεταφράζονται τα 3 κλειδιά στην παιδαγωγική πράξη

1️⃣ Απώλεια (όχι τιμωρία)

Όχι φωνές. Όχι εξευτελισμός.

Αλλά ξεκάθαρο κόστος συμπεριφοράς:

-χάνεται ένα προνόμιο

-χάνεται μια επιλογή

-χάνεται ένας ρόλος

👉 Η πράξη έχει συνέπεια. Σταθερά. Κάθε φορά.

2️⃣ Κύρος (όχι αυταρχισμός)

Το κύρος δεν χτίζεται με ένταση. Χτίζεται με:

-συνέπεια

-προβλεψιμότητα

-καθαρούς κανόνες

👉 Οι μαθητές ξέρουν ότι αυτό που λες, ισχύει.

3️⃣ Έλεγχος (πλαίσιο = ασφάλεια)

Τα παιδιά δεν αντέχουν την ασάφεια. Και κάποιοι τη χρησιμοποιούν.

Έλεγχος σημαίνει:

-δεν διαπραγματευόμαστε τα πάντα

-δεν αλλάζουμε όρια από ενοχή

-δεν εξηγούμε ξανά και ξανά

👉 Το πλαίσιο δεν είναι διαπραγματεύσιμο.

Αν διαβάζεις αυτές τις γραμμές και νιώθεις ότι κάποιος περιγράφει τη δική σου καθημερινότητα, άκου αυτό και κράτησέ το:

🌹Δεν απέτυχες.

🌹Δεν είσαι λίγος.

🌹Δεν χρειάζεται να γίνεις άλλος άνθρωπος.

Απλώς δεν σου έμαθαν πώς να διαχειρίζεσαι μαθητές που δοκιμάζουν εξουσία και όρια.

Και κανείς δεν σου είπε ότι:

• η ενσυναίσθηση χωρίς όρια γίνεται παγίδα

• η καλοσύνη χωρίς πλαίσιο εξαντλεί και 

• η συνεχής αυτοενοχοποίηση σε διαλύει

Ας κρατήσεις μόνο ένα πράγμα:

👉 Δεν χρειάζεται να γίνεις σκληρός.

👌Χρειάζεται να γίνεις σταθερός.

Και αυτό δεν σε κάνει κακό εκπαιδευτικό.

Σε κάνει τον ασφαλή ενήλικα που τόσο χρειάζεται μια τάξη για να μπορέσει, επιτέλους, να μάθει.

ΥΓ. Αν θέλεις να λάβεις μέρος στο διαδικτυακό ομαδικό σεμινάριο Αυτογνωσίας, Ενδυνάμωσης και προσωπικής εξέλιξης που ξεκινά στις 9 Φεβρουαρίου κλείσε μία δωρεάν προσωπική συνάντηση μαζί μου εδώ https://www.beautyinandout.org/